Việt Nam - Thái Lan : Ai sẽ thắng trong cuộc đua hóa rồng ?

BBC, 28/05/2026

Khoảng cuối tháng 4, cơ quan thống kê của Việt Nam tính toán quy mô kinh tế (GDP) tính theo sức mua tương đương (PPP) của Việt Nam đã vượt Thái Lan khoảng 4 tỉ USD trong năm 2025.

Thủ tướng Anutin Charnvirakul (giữa) và Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm duyệt đội danh dự tại Toà nhà Chính phủ ở thủ đô Bangkok hôm 28/5

Báo Tuổi Trẻ khi đó dẫn lời một quan chức Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính nói rằng quy mô GDP PPP của Việt Nam năm 2025 đạt 1.885 tỷ USD, vượt 4 tỷ USD so với 1.881 tỷ USD của Thái Lan.

Con số 1.881 tỷ USD của Thái Lan, theo vị quan chức của Cục Thống kê, là từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Nhưng IMF lại có một cách tính khác.

Dữ liệu của định chế quốc tế này cho thấy trong năm 2025, GDP của Việt Nam tính theo PPP vẫn chưa vượt qua Thái Lan, và GDP theo giá hiện hành vẫn còn cách một khoảng cách khá lớn.

Vậy hiểu thế nào về quy mô kinh tế của Việt Nam và Thái Lan ?

GDP theo giá hiện hành và sức mua tương đương

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tính theo giá hiện hành là một chỉ số thông dụng dùng để đo sức khỏe nền kinh tế và sự thịnh vượng của một quốc gia.

Trong khi đó, PPP (Purchasing Power Parity) là một khái niệm chỉ về sức mua tương đương, nhằm phản ánh quy mô kinh tế và mức sống giữa các quốc gia.

Năm 2025, trong khi Việt Nam công bố GDP đạt mức 514 tỷ USD, IMF tính toán rằng con số này ở mức 494 tỷ USD.

Dựa trên con số 494 tỷ USD này và dự báo về tốc độ tăng trưởng kinh tế, IMF cho rằng đến năm 2027, Việt Nam sẽ đuổi kịp Thái Lan về GDP tính theo giá hiện hành.

Cụ thể, khi đó, GDP của Việt Nam đạt mức khoảng 595 tỷ USD, còn Thái Lan là 599 tỷ USD.

Tính toán này của IMF dựa trên dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam năm 2026 là 7,1%, và năm 2027 là 6,7%, trong khi con số này của Thái Lan lần lượt là 1,5% và 2,1%.

Định chế này cho rằng đến năm 2028, Việt Nam sẽ chính thức vượt qua Thái Lan.

Tuy nhiên, nếu tính GDP theo sức mua tương đương, quy mô của nền kinh tế Việt Nam không chờ đến năm 2028 mới vượt Thái Lan mà có thể vượt ngay trong năm 2026 này.

Theo đó, kết thúc năm nay, GDP PPP của Việt Nam được dự báo đạt khoảng 2.030 tỷ USD, cao hơn so với mức 1.960 tỷ USD của Thái Lan.

Khoảng cách này giữa Việt Nam và Thái Lan sẽ ngày một cách xa, và đến năm 2031, GDP PPP của Việt Nam sẽ vượt Thái Lan hơn 500 tỷ USD.

Về quy mô kinh tế theo GDP theo giá hiện hành, GDP của Việt Nam năm 2031 đạt mức hơn 705 tỷ USD, cao hơn so với 675 tỷ của Thái Lan.

Vậy sự khác nhau giữa hai thước đo này là gì ?

GDP được tính theo tiền tệ của quốc gia và quy đổi ra đơn vị đô la Mỹ.

Theo đó, năm 2025, tổng sản phẩm quốc nội của Việt Nam đạt khoảng 12,847 triệu tỷ đồng, tương đương 514 tỷ USD, theo công bố của Cục Thống kê.

GDP của Thái Lan trong năm 2025 là 18.970 tỷ baht, tương đương 577 tỷ USD.

Trong khi đó, GDP PPP tính theo sức mua thực tế của đồng nội tệ đối với hàng hóa và dịch vụ trong chính quốc gia đó.

Nói cách khác, GDP PPP đo lường nền kinh tế theo lượng hàng hóa và dịch vụ mà người dân thực sự có thể mua được, thay vì chỉ quy đổi theo tỷ giá hối đoái thị trường.

Theo thước đo này, IMF tính toán 12,847 triệu tỷ đồng có sức mua tương đương 1.840 tỷ USD ở Việt Nam, trong khi 18.970 tỷ baht có sức mua tương đương 1.880 tỷ USD tại Thái Lan.

Như vậy, quy mô GDP PPP của Việt Nam vẫn thua Thái Lan 40 tỷ USD trong năm 2026, không phải đã vượt như Cục Thống kê đã nói.

Dân nào giàu hơn ?

Trong khi xét về quy mô kinh tế, Việt Nam sẽ sớm vượt Thái Lan, nhưng tính theo đầu người, người Thái vẫn giàu hơn người Việt trong thời gian tới.

Thái Lan là quốc gia có diện tích rộng gấp 1,55 lần so với Việt Nam, nhưng dân số lại ít hơn, chỉ 71 triệu người, so với hơn 103 triệu.

Chính vì thế, khi tính GDP bình quân đầu người, người Thái Lan, với mức 8.060 USD/người, vẫn giàu hơn người Việt Nam, với 5.120 USD.

Kể cả khi tính theo PPP, GDP bình quân đầu người của Việt Nam, ở mức 17.970 USD, vẫn thua đáng kể so với 26.260 của người Thái.

Thái Lan được dự báo sẽ đạt 9.090 USD/người tính theo giá hiện hành vào năm 2030, vẫn cao hơn đáng kể so với 6.320 USD/người của Việt Nam vào thời điểm đó, theo IMF.

Tính theo PPP, năm 2030, IMF dự báo Việt Nam đạt mức 26.050 USD/người, trong khi Thái Lan là 32.560 USD/người.

Như vậy, trong khi về quy mô GDP, Việt Nam sẽ sớm đuổi kịp và vượt qua, GDP bình quân đầu người vẫn còn một khoảng cách đáng kể.

Những tòa nhà chọc trời ở Bangkok, Thái Lan

Đầu tư và thương mại

Trong khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm 2026 này, tốc độ của Thái Lan vẫn ở mức thấp, khoảng từ 1,5% đến 2%.

Trong dự báo của mình, IMF cho rằng tăng trưởng của Việt Nam đạt 7,1% năm 2026.

Dữ liệu của IMF cho thấy từ năm 1980, GDP của cả hai nước tương đương nhau, xoay quanh mức hơn 34 tỷ USD. Thái Lan khi đó đã là một quốc gia mở cửa, thu hút đầu tư nước ngoài, trong khi Việt Nam vẫn thực hiện nền kinh tế bao cấp, quan hệ với các quốc gia khối Đông Âu và Liên Xô cũ.

Thái Lan có những cú bứt phá mạnh mẽ, đến năm 1996, GDP của Thái Lan đạt 183 tỷ USD, trong khi Việt Nam chỉ hơn 31 tỷ.

Cuộc khủng hoảng kinh tế Châu Á 1997 đã giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế Thái Lan, trong khi dường như không mấy tác động đến Việt Nam, vốn đang từng bước mở cửa.

Biểu đồ tăng trưởng cho thấy Việt Nam đã có những bước tiến vững chắc, và đều đặn, trong khi Thái Lan thể hiện sự trồi sụt trong tăng trưởng.

Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong những năm qua có được từ các nỗ lực công nghiệp hóa, với việc thu hút đầu tư nước ngoài, và xuất khẩu.

Đối với giới đầu tư quốc tế, Việt Nam vẫn là một điểm đến hấp dẫn. Năm 2025, các nhà đầu tư FDI đã đổ số vốn 27,6 tỷ USD vào các dự án tại Việt Nam, tăng 9%.

Trong khi đó, Thái Lan thu hút FDI 10,4 tỷ USD năm 2025 – đây là một mức tăng đáng kể lên đến 42% so với năm trước.

Vậy giới đầu tư hai quốc gia này đang ở đâu trong dòng vốn này ?

Các con số cho thấy người Thái Lan đang tỏ ra lấn lướt trong hoạt động đầu tư giữa hai quốc gia.

Tính đến nay, với khoảng hơn 800 dự án, các công ty Thái Lan đã rót hơn 15,4 tỷ USD vào Việt Nam, trong đó riêng năm 2025 là 1,15 tỷ USD.

Ở chiều ngược lại, dòng vốn từ Việt Nam đến Thái Lan lại hết sức khiêm tốn : chừng 40 triệu USD cho khoảng 20 dự án.

Điều này rất khác với dòng chảy thương mại giữa hai quốc gia đối tác chiến lược toàn diện này, vốn đạt hơn 22 tỷ USD trong năm 2025, và đang hướng đến mục tiêu 25 tỷ USD, trong đó Thái Lan là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong khu vực ASEAN.

Tòa nhà chọc trời Landmark 81 là tòa nhà cao nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh

Một trong những lĩnh vực thường hay được nhắc đến trong so sánh giữa hai quốc gia là du lịch.

Cho dù số lượng du khách quốc tế vẫn vượt trội so với Việt Nam, nhưng chính quyền Thái Lan dường như đang tỏ ra lo lắng khoảng cách này cũng sẽ sớm thu hẹp.

Năm 2025, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đạt gần 21,2 triệu lượt, thấp hơn nhiều so với con số 32,97 triệu của Thái Lan.

Tuy nhiên, xét về tốc độ tăng trưởng đang là hai chiều ngược lại.

Trong khi du khách đến Thái Lan giảm 7,23%, thì khách quốc tế đến Việt Nam tăng 20,4% trong năm 2025.

Trong 4 tháng đầu năm 2024, khách quốc tế đến Việt Nam đạt 8,8 triệu lượt, tăng 14,6% so với cùng kỳ, trong khi khách quốc tế đến Thái Lan trong 4 tháng đạt gần 12 triệu lượt người, giảm 3,45%.

Khách du lịch chụp hình lưu niệm tại Bangkok, Thái Lan (trái) và Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Thách thức chờ đón

Cả hai quốc gia, dù vậy, cũng đang đối mặt với hàng loạt vấn đề, trước mắt cũng như lâu dài.

Chiến sự Iran đang khiến cho cú sốc dầu mỏ – gọi là cú sốc nguồn cung – tạo ra rất nhiều tác động đến kinh tế của các quốc gia như Việt Nam và Thái Lan.

Dầu – là đầu vào của nhiều doanh nghiệp – tăng giá, khiến cho chi phí tăng cao, từ vận tải đến lương thực, thực phẩm – theo hiệu ứng dây chuyền, điều mà Ngân hàng Thế giới gọi là "tạo ra hiệu ứng lạm phát vòng hai".

Hiệu ứng lạm phát vòng hai dùng để chỉ từ cú sốc giá tăng ban đầu ở nhóm hàng xăng, dầu, và các sản phẩm liên quan như phân đạm, nhiên liệu, chi phí này lan ra các nhóm hàng khác, và cả nền kinh tế.

"Cú sốc dầu mỏ có thể đóng vai trò là cú sốc cung, làm tăng lạm phát và áp lực từ bên ngoài, đồng thời làm giảm tiêu dùng, đầu tư và tăng trưởng trong ngắn hạn", Ngân hàng Thế giới đánh giá trong tháng 5/2026.

Vào tháng 2, thời điểm trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran, lạm phát của Việt Nam ở mức 3,35% trong khi lạm phát ở Thái Lan -0,88% so với cùng kỳ năm trước.

Nhưng giá xăng dầu đã khiến lạm phát Thái Lan lên đến 2,89% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát tháng 4 của Việt Nam lên 5,46.

Thái Lan được Ngân hàng Thế giới cho là "có năng lực ứng phó hạn chế hơn" so với Việt Nam vì tỷ lệ nợ chính phủ cao hơn và dư địa tài khóa hạn hẹp hơn.

Nợ chính phủ của Việt Nam hiện là 34%, trong khi đó nợ chính phủ của Thái Lan là 66%.

Tuy nhiên, định chế này cho rằng Thái Lan đảm bảo được tốt hơn, sát với mốc dự trữ 90 ngày theo khuyến cáo của IEA, trong khi dự trữ của Việt Nam chỉ đảm bảo được một vài tháng.

Thái Lan có nguồn dự trữ ngoại hối tốt, lên đến 9 tháng nhập khẩu, trong khi ở Việt Nam chỉ chừng 2 tháng.

Ngân hàng Thế giới nhận định Việt Nam : Đòn bẩy tài chính của khu vực doanh nghiệp hiện ở mức cao nhất trong ASEAN, đồng thời tín dụng ngày càng tập trung vào lĩnh vực bất động sản

Điều đó tạo nên sức ép lên thanh khoản và áp lực tỉ giá đã xuất hiện.

Cả hai quốc gia đang đối mặt với một dân số đang già hóa, nhưng tốc độ chuyển từ giai đoạn dân số già hóa sang già chỉ chừng 17 năm, trong khi tốc độ này của Thái Lan là 20 năm.

Điều này được cho là sẽ tác động mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế, an sinh xã hội, khiến cho hai quốc gia có khả năng sẽ không vượt qua được lời nguyền già trước khi giàu.

Bất chấp những điều đó, Việt Nam dường như đang đặt một lộ trình cụ thể cho việc thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, và tiến tới quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

Và việc tăng cường buôn bán với Thái Lan – cũng như mời gọi dòng vốn FDI từ quốc gia này, vốn là một nội dung quan trọng trong chuyến thăm của ông Tô Lâm – đóng vai trò thúc đẩy cho mục tiêu đó.

Nguồn : BBC, 28/05/2026

**************************

Ông Tô Lâm thăm Thái Lan : từ đối địch thành 'đối tác bình đẳng'

BBC, 28/05/2026

Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ gặp lãnh đạo chính phủ và Hoàng gia Thái Lan trong chuyến thăm từ ngày 27-29/5. Chuyến công tác diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế giữa hai nước ngày càng gia tăng, đồng thời người đàn ông quyền lực nhất Việt Nam đang đẩy mạnh ngoại giao trong khu vực.

Ảnh ghép Tổng bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Thái Anutin Charnvirakul

"Việc sang Thái Lan của lãnh đạo Việt Nam trước thềm Đối thoại Shangri-La mang một lớp ý nghĩa địa chính trị rất rõ", Tiến sĩ Vũ Hà Phương, nghiên cứu viên không thường trú chuyên về địa chính trị tại Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ-Việt Nam của Đại học Oregon (Mỹ), nói với BBC News Tiếng Việt vài ngày trước khi ông Tô Lâm đến Thái Lan vào hôm 27/5.

"Trước hết, đây là bước đi nhằm củng cố các bước đệm chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cái cường quốc gia gia tăng.

Việc Việt Nam tăng cường quan hệ với Thái Lan, tức là một trụ cột trong ASEAN, giúp Việt Nam nhấn mạnh định hướng đối ngoại cân bằng đa phương hóa, đồng thời giảm rủi ro bị diễn giải rằng là sẽ nghiêng về bất cứ bên nào trong thời điểm nhạy cảm về an ninh khu vực như bây giờ".

Thái Lan là nước ASEAN mà ông Tô Lâm có chuyến thăm chính thức đầu tiên kể từ khi nắm giữ cả hai chức vụ lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam vào tháng trước.

Vị tổng bí thư, chủ tịch nước sau đó sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Singapore (29-31/5) và sẽ có bài phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-la, diễn đàn an ninh liên chính phủ thường niên diễn ra tại nước này, ngay trước khi thăm cấp nhà nước tới Philippines (31/5-1/6).

Việt Nam và Thái Lan đã chính thức nâng cấp quan hệ lên tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 5/2025 trong chuyến thăm chính thức tới Việt Nam của thủ tướng Thái Lan lúc bấy giờ, bà Paetongtarn Shinawatra.

"Hai bên cùng thống nhất sẽ đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện Kế hoạch Hành động nhằm triển khai khuôn khổ hợp tác mới này. Việc thúc đẩy mối quan hệ đối tác sẽ là chủ đề thảo luận trọng tâm giữa Thủ tướng Anutin Charnvirakul và Tổng bí thư, Chủ tịch nước [Tô Lâm] vào ngày 28/5 tại Tòa nhà Chính phủ", Bộ phận Quan hệ công chúng của Chính phủ Thái Lan nói trong một tuyên bố hôm 27/5.

Lịch trình của ông Tô Lâm ở Thái Lan

Vào hôm 27/5, ông Tô Lâm đã tới Thái Lan. Điểm đầu tiên ông đến là tỉnh Udon Thani ở vùng Đông Bắc Thái Lan, nơi có cộng đồng người Việt đông đảo và có khu lưu niệm về thời kỳ hoạt động cách mạng của lãnh tụ Hồ Chí Minh cách đây một thế kỷ.

Theo lịch trình do phía chính phủ Thái Lan công bố, ông Tô Lâm và phu nhân Ngô Phương Ly được đón tiếp trọng thể tại Thai Khu Fah, tòa nhà chính của Chính phủ.

Sau nghi thức chào hỏi đoàn đại biểu hai nước, hai người viếng chân dung Hoàng thái hậu Sirikit, người mà Thái Lan đang để quốc tang từ tháng 10/2025.

Ông Tô Lâm có hội đàm với Thủ tướng Anutin Charnvirakul trong một buổi riêng và một buổi toàn thể, nơi các vị lãnh đạo sẽ bàn về việc hiện thực hóa tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ hai nước vào năm ngoái.

Đến cuối buổi sáng, lãnh đạo hai nước chứng kiến lễ ký các biên bản ghi nhớ (MoU), trước khi công bố logo kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao.

Cũng trong chiều ngày 28/5, ông Tô Lâm sẽ có cuộc gặp với Vua Maha Vajiralongkorn và Hoàng hậu Suthida tại Cung điện Amphorn Sathan. Đây là một nghi thức ngoại giao thông thường khi lãnh đạo nhà nước, ở đây là vua Thái Lan, tiếp nguyên thủ nước ngoài trong các chuyến thăm chính thức.

Bên cạnh đó, ông Tô Lâm và ông Anutin cũng sẽ tới khách sạn 5 sao Ritz-Carlton, nơi diễn ra Diễn đàn Doanh nghiệp Thái Lan-Việt Nam.

Đại diện từ những tổ chức như Ban Thương mại Thái Lan, Hội đồng Doanh nghiệp Thái Lan-Việt Nam và Phòng Thương mại và Công nghiệp Thái Lan tại Việt Nam (ThaiCham) dự kiến cũng sẽ có mặt.

Tòa nhà Chính phủ Thái Lan ở Bangkok chụp vào năm 2023, một trong những nơi ông Tô Lâm tới làm việc trong ngày 28/5

'Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh'

Các nhà phân tích nói với BBC rằng xu hướng giữa hai nước có thể là "vừa hợp tác, vừa cạnh tranh" – tức là duy trì được lợi ích song phương và sự kết nối giữa hai quốc gia thành viên quan trọng của ASEAN mà không làm bất ổn của khối này.

Những lĩnh vực mà Việt Nam và Thái Lan có thể hợp tác theo hướng "phân khúc chứ không phải cạnh tranh thay thế" có thể là nông nghiệp, du lịch và kho vận, theo Tiến sĩ Vũ Hà Phương.

Chẳng hạn ở mảng nông nghiệp, Thái Lan có thế mạnh lớn về chế biến sâu, xây dựng thương hiệu nông sản và duy trì tiêu chuẩn xuất khẩu ổn định, trong khi Việt Nam vượt trội về sản lượng (gạo, cà phê, thủy sản, trái cây nhiệt đới) cùng chi phí sản xuất cạnh tranh.

Bà Phương cho rằng hai bên có thể vừa cạnh tranh ở các mặt hàng cốt lõi, vừa hợp tác theo xu hướng mới : Việt Nam tập trung sản xuất, cung ứng nguyên liệu thô, còn Thái Lan đảm nhận khâu chế biến, làm marketing và trung chuyển hàng hóa "dễ dàng và chi phí rẻ hơn".

Trong Tuyên bố chung về việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện được ký kết vào năm ngoái, hai nước đã đồng ý sẽ tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, đặc biệt trong những lĩnh vực có thể bổ trợ và mang lại lợi ích cho nhau như nông nghiệp, hóa dầu, thiết bị máy móc, linh kiện điện tử và hậu cần.

Bà Phương ví von Việt Nam và Thái Lan như "hai con hổ trong cùng một chuồng", tức bà đang gợi ý rằng hai nền kinh tế cạnh tranh nhau gay gắt, nên cần có cách quản lý cạnh tranh "để bổ trợ lẫn nhau thay vì cạnh tranh trực diện".

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul từng bày tỏ lo ngại về việc tốc độ tăng trưởng kinh tế của Thái Lan chưa theo kịp Việt Nam

Phát biểu tại hội thảo kinh tế thường niên vào cuối năm ngoái, Thủ tướng Anutin Charnvirakul từng thẳng thắn thừa nhận Thái Lan "đã tụt lại phía sau" so với Việt Nam.

Ông chia sẻ rằng đây là viễn cảnh tồi tệ nhất mà mình từng lo sợ, đồng thời nhấn mạnh bản thân chưa từng nghĩ có ngày tốc độ tăng trưởng của Thái Lan lại kém hơn các nước trong khu vực Đông Dương.

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 10% trong giai đoạn 2026-2030, một tham vọng táo bạo, cao hơn rất nhiều so với dự đoán tăng trưởng của Ngân hàng Phát triển Châu Á và Ngân hàng Thế giới lần lượt là 7,2% và 6,8% cho năm nay.

Mục tiêu này được xây dựng trên đà phát triển trước đó. Giai đoạn 2015-2019, trung bình Việt Nam tăng trưởng 7% mỗi năm.

Bất chấp tác động của đại dịch khiến tăng trưởng GDP giảm xuống dưới 3%, Việt Nam hậu Covid-19 chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ, đạt 8,5% vào năm 2022, một phần do năm trước đó tăng trưởng quá thấp.

Năm ngoái, tăng trưởng đạt 8,02%, chỉ thấp hơn tốc độ tăng của năm 2022 trong suốt giai đoạn 2011-2025.

Ở chiều ngược lại, kinh tế Thái Lan khá ảm đạm. Tăng trưởng GDP năm 2025 của nước này đạt 2,4%.

Theo lời Thủ tướng Anutin tại hội thảo nói trên, trước năm 1997, nền kinh tế Thái Lan tăng trưởng trung bình 7%, sau đó giảm xuống còn 3% sau năm 1997, thời điểm xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á.

Theo ông Anutin, tình trạng suy giảm này bắt nguồn từ việc tỷ lệ đầu tư giảm sâu từ 40% GDP (giai đoạn trước năm 1997) xuống còn 23%, khiến tốc độ tăng trưởng bình quân giảm từ mức 7% xuống 3%, và liên tục dưới mức 2% từ năm 2012 đến nay.

Ông Seksan Anantasirikiat (*), cố vấn của Hiệp hội Nghiên cứu Khu vực tại Thái Lan (có trụ sở tại Bangkok), nói với BBC News Tiếng Việt trước thềm chuyến thăm của ông Tô Lâm rằng Thái Lan cần học hỏi Việt Nam ở nhiều mảng, trong đó có việc nâng số lượng hiệp định thương mại tự do (FTA) "vì nhiều nhà hoạch định chính sách [Thái Lan] cho rằng việc có các hiệp định thương mại tự do sẽ giúp Thái Lan mở ra các thị trường mới".

Tính đến đầu năm 2026, Việt Nam có 19 FTA, nhiều hơn Thái Lan ba hiệp định.

Vị học giả người Thái Lan nói thêm rằng nước ông cũng cần lưu tâm thành công của Việt Nam trong việc phát triển các công ty lớn như Vingroup.

Trường hợp Vingroup đã làm dấy lên câu hỏi ở Thái Lan rằng liệu họ có nên đi theo hướng này không, tức là hỗ trợ một công ty lớn – dù là doanh nghiệp nhà nước hay là một tập đoàn tư nhân lớn, hay nên tập trung hỗ trợ nhiều hơn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

Theo ông Seksan, Thái Lan đang thúc đẩy hỗ trợ cả hai trường hợp.

Ngoại giao cây tre 'cốt thép'

Nhìn rộng hơn, quan hệ Thái Lan-Việt Nam đã chuyển từ giai đoạn căng thẳng thời Chiến tranh Lạnh sang một trong những quan hệ đối tác gần gũi nhất trong ASEAN.

Vào tháng 3/2025, Tiến sĩ Morragotwong Phumplab từ Đại học Thammasat ở Bangkok nhận định với BBC News Tiếng Việt rằng Thái Lan từng tận hưởng "thời kỳ hoàng kim" vì nhận nhiều FDI từ Mỹ và Nhật trong những thập niên 1950-1970, giai đoạn Việt Nam bị chiến tranh tàn phá.

Thời kỳ Chiến tranh Việt Nam (những năm 1960-1975), Thái Lan đóng vai trò là căn cứ quân sự trọng điểm của Mỹ để oanh tạc Việt Nam và Lào. Sau đó, vào giai đoạn cuộc chiến tại Campuchia cuối thập niên 1970 và 1980, Thái Lan đối đầu gay gắt với Việt Nam khi Việt Nam đưa quân vào Campuchia.

Ông Seksan cho rằng Thái Lan và Việt Nam phải trở thành "đối tác bình đẳng".

"Trong quá khứ, chúng tôi từng có một khái niệm chính sách gọi là 'từ chiến trường thành thương trường'. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, chúng tôi mong muốn mở cửa thị trường và kết giao bạn bè với các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa trước đây như Lào và Việt Nam.

Dù vào thời điểm đó, chúng tôi có thể có những khác biệt về hệ tư tưởng, nhưng giờ đây tôi nghĩ chúng tôi đang hướng tới tương lai và cùng tìm kiếm những cơ hội hợp tác sâu rộng hơn nữa", ông Seksan nói.

Theo vị học giả, Thái Lan có mô hình "ngoại giao cây tre" của riêng mình, mà trong đó có sự hiện hữu của tư tưởng "từ chiến trường thành thương trường" nói trên, bên cạnh việc nước này "quan tâm nhiều hơn đến các lợi ích an ninh mà chúng tôi có với các nước láng giềng, bất kể họ có theo chế độ xã hội chủ nghĩa hay không, bởi vì dù sao họ vẫn là các quốc gia láng giềng".

Theo ông, việc duy trì mối quan hệ với cường quốc như Trung Quốc là "điều bắt buộc" trong bối cảnh đang có một khoảng trống quyền lực lớn khi Mỹ không còn mặn mà với vai trò thúc đẩy chủ nghĩa đa phương.

Ông Seksan dẫn lại lời một học giả Thái Lan rằng "chúng ta phải biết cách chung sống với Trung Quốc, hợp tác với Trung Quốc, và biết cách đứng vững trước Trung Quốc".

"Chúng ta phải thực hiện đồng thời hai việc. Khi có lợi ích chung, đôi bên sẽ cùng nhau hợp tác để tối đa hóa các lợi ích đó, chẳng hạn như khu vực tự do thương mại ASEAN - Trung Quốc (ACFTA). Điều này là quá rõ ràng. Nhưng khi đối mặt với những vấn đề còn quan ngại, chúng ta cần phải thẳng thắn trao đổi với Trung Quốc và cùng nhau tìm hướng giải quyết".

Dưới thời ông Tô Lâm, các nhà quan sát cho rằng Việt Nam có vẻ ngày càng chú trọng ASEAN và các nước láng giềng lục địa như Thái Lan.

Các chuyên gia nhận định đây có thể là dấu hiệu Hà Nội muốn xây dựng một "trục ASEAN lục địa" mạnh hơn trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung gay gắt.

Nói đến chiến lược ngoại giao của Việt Nam, ông Seksan liên hệ đến việc một số báo Thái Lan đã miêu tả nó là "ngoại giao cây tre cốt thép", tức là thể hiện lập trường mà không cần đối đầu trực tiếp.

Trong khi đó, Tiến sĩ Vũ Hà Phương cho rằng mô hình ngoại giao của Việt Nam là bài học cho các quốc gia ASEAN nói riêng và cường quốc tầm trung nói chung.

Theo bà, đây chính là một trong những lý do mà ông Tô Lâm được mời làm diễn giả cho bài phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-la, nơi từ lâu đã diễn ra các cuộc gặp cấp cao giữa Mỹ và Trung Quốc – một đấu trường để các siêu cường khẳng định và trình bày tầm nhìn của mình về an ninh khu vực.

"Việc này là để [ông Tô Lâm] chia sẻ về thực tế rằng hoàn toàn có thể hội nhập sâu rộng với các nước, có thể làm bạn với nhiều đối tác có hệ tư tưởng khác nhau mà không đánh mất cái quyền tự chủ, quyền tự quyết", bà Phương nhận định.

Tuy nhiên, vị tiến sĩ lưu ý đến khái niệm "chi phí đồng thuận" nội bộ trong việc tính toán và thực thi những chiến lược ngoại giao của ông Tô Lâm trong tương quan với những ưu tiên nội địa.

"Nếu ông Tô Lâm muốn đạt được mục tiêu nào đó, ông phải cho các đồng chí cùng nắm quyền thấy rằng : nếu họ hỗ trợ ông thực hiện việc này để củng cố quyền lực và đạt được các thành tựu thực tế, thì lợi ích của chính họ cũng sẽ gia tăng.

Do đó, ông Tô Lâm phải làm sao để các đồng chí trong hệ thống đồng ý thực hiện những chính sách ấy. Đây là 'chi phí đồng thuận' có thể nhìn thấy rõ nhất. Bên cạnh đó, một ví dụ khác về 'chi phí đồng thuận ngầm', đó là những thứ bắt buộc phải có sự đồng thuận giữa người dân và người cầm quyền".

Ngoài ra, bà Phương nhận định rằng vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam cũng cần cân bằng giữa những tham vọng đối ngoại với cơ chế chính trị và lợi ích của các tập đoàn trong nước trong lĩnh vực như nông nghiệp, hàng không hay sản xuất ô tô, vì họ là "xương sống của nền kinh tế".

Bà cho rằng những thỏa thuận được ký kết giữa Việt Nam và Thái Lan sẽ cho thấy được liệu ông đã hoặc không dàn xếp được trong nội bộ "để đảm bảo song song hai mục tiêu : một là tham vọng đối ngoại, và hai là lợi ích của các tập đoàn, tổ chức, nhóm lợi ích ở trong nước".

Nguồn : BBC, 28/05/2026

(*) Ngoài vị trí cố vấn của Hiệp hội Nghiên cứu Khu vực tại Thái Lan, ông Seksan Anantasirikiat cũng là một nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế thuộc Bộ Ngoại giao Thái Lan, nhưng ông cho biết những phát biểu của ông không đại diện cho cơ quan này.

*****************************

Sáu ngày đi ba nước : Đợt công du dày đặc của ông Tô Lâm

BBC, 27/05/2026

Sáng 27/5, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân Ngô Phương Ly đã rời Hà Nội lên đường thăm chính thức Thái Lan theo lời mời của Thủ tướng Anutin Charnvirakul và phu nhân.

Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Philippines

Thái Lan là điểm mở đầu trong chuyến công du qua ba nước ASEAN của nhà lãnh đạo Việt Nam.

Tiếp sau Thái Lan, ông sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Singapore và dự Hội nghị Thượng đỉnh An ninh Châu Á (Đối thoại Shangri-La) từ ngày 29 đến ngày 31/5.

Và ông sẽ thăm Philippines từ ngày 31/5 đến ngày 1/6, theo thông báo của Bộ Ngoại giao.

Chuyến đi Philippines diễn ra sau lời mời của Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. và phu nhân.

Phía Chính phủ Philippines cho hay ba nội dung chính trong chuyến thăm của nhà lãnh đạo Việt Nam là thương mại, an ninh và hợp tác hàng hải.

Đây là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Philippines trên cương vị mới, diễn ra vào đúng dịp hai nước chuẩn bị kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Hai nước thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược vào năm 2015, cấp cao thứ hai trong thang quan hệ ngoại giao của Việt Nam.

Trong khi đó, Việt Nam đã thiết lấp quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, cấp cao nhất, với Singapore và Thái Lan vào năm 2025.

Tính trong năm 2025, Việt Nam đã đầu tư hơn 90 triệu USD vào Philippines. Ở chiều ngược lại, Philippines đầu tư hơn 200 triệu USD vào Việt Nam.

Hai nước đặt mục tiêu phát triển kim ngạch thương mại hai chiều lên mốc 10 tỷ USD.

Biển Đông cũng là một chủ đề quan trọng trong quan hệ hai nước.

Dưới thời Tổng thống Marcos, Philippines – một đồng minh của Mỹ – đã chủ trương củng cố và mở rộng mạng lưới hợp tác an ninh nhằm đối phó với một Trung Quốc ngày càng có nhiều động thái quyết liệt.

Minh chứng là ngay trong tháng trước, nước này đã tổ chức cuộc tập trận quốc phòng đa phương có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Giữa Philippines và Việt Nam hiện vẫn tồn tại các tuyên bố chủ quyền chồng lấn đối với một số hòn đảo và bãi đá ở Biển Đông, song tranh chấp giữa hai nước rất hiếm khi leo thang thành va chạm trên thực địa. Thậm chí, lực lượng hải quân của hai bên còn cùng nhau giao lưu tại quần đảo Trường Sa để thể hiện mối quan hệ hữu nghị.

Cả hai quốc gia đều đang vướng vào những tranh chấp kéo dài với Bắc Kinh – bên tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn diện tích Biển Đông, và hai nước cũng từng có các cuộc chạm trán với tàu Trung Quốc trong những năm gần đây.

Vào năm 2024, lực lượng cảnh sát biển của Việt Nam và Philippines đã lần đầu tiên tổ chức một cuộc diễn tập chung.

Kể cả trước khi được bầu làm lãnh đạo Nhà nước vào đầu tháng 4/2026, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã không ngừng phát triển đường lối ngoại giao thông qua các lịch công du dày đặc.

Đối ngoại là một trong bốn trụ cột mà ông Tô Lâm đề ra để đưa Việt Nam vào "kỷ nguyên mới", bên cạnh kinh tế tư nhân, khoa học – công nghệ và pháp luật.

Một tuần sau khi được bầu làm chủ tịch nước hồi tháng 4 – một quá trình được gọi là "nhất thể hóa" – vị đại tướng công an đã có chuyến thăm Trung Quốc trong 4 ngày.

Chuyến đi này được các nhà quan sát khu vực xem là dấu hiệu cho thấy mối quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng cùng do đảng cộng sản lãnh đạo đang tiếp tục nồng ấm lên.

Sau đó gần một tháng, ông Tô Lâm đi Ấn Độ – một đối tác chiến lược toàn diện khác – và Sri Lanka.

Trong khuôn khổ Đối thoại Shangri-La vào cuối tháng này, vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước của Việt Nam được cho là sẽ nhấn mạnh lập trường trung lập của Hà Nội trên trường thế giới, trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục tăng cường quan hệ với cả Washington lẫn Bắc Kinh.

Đồng thời, theo các nguồn tin của Reuters, ông Tô Lâm dự kiến sẽ nhấn mạnh lập trường trung lập của Hà Nội trong việc tăng cường quan hệ với cả Washington và Bắc Kinh, đồng thời bảo vệ các yêu sách hàng hải của mình.

Nguồn : BBC, 27/05/2026