Các chai nước giải khát của hãng Eastroc Beverage có hình ảnh Kylian Mbappe tại một cửa hàng ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 27/10/2026. Reuters - Tingshu Wang

Câu chuyện này nói gì về cái giá kinh tế của việc đụng vào vùng cấm Trung Quốc?

Trước hết, cần hiểu vì sao Trung Quốc phản ứng dữ dội đến vậy. Dù giới sử học quy cho ông Mao Trạch Đông trách nhiệm về cái chết của hàng triệu người, ở Trung Quốc ông vẫn chính thức được tôn vinh là anh hùng của cách mạng và là người sáng lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Mọi sự xúc phạm đến hình ảnh này đều bị coi là điều không thể chấp nhận.

Truyền thông Nhà nước và cư dân mạng lập tức đồng loạt chỉ trích, trong một "vòng xoáy phẫn nộ", theo lời bà Debby Chan, giảng viên Đại học Quốc gia Úc. Đáng chú ý là người dùng mạng Trung Quốc thậm chí không được xem nguyên văn lời nói của cầu thủ.

Hậu quả đến rất nhanh. Các thương hiệu Trung Quốc như Đông Bằng (Dongpeng), chuyên đồ uống, và Mông Ngưu (Mengniu), chuyên sữa, cắt đứt hợp tác với Mbappé. Hãng đồ thể thao On, nơi Mbappé vừa là cổ đông vừa là đại sứ thương hiệu, mất gần 4% giá trị cổ phiếu trên Phố Wall. Nặng nhất, đài truyền hình Nhà nước Trung Quốc CCTV quyết định ngừng phát hình các trận đấu của giải Vô địch Tây Ban nha La Liga cho đến khi có thông báo mới.

Vì sao điều này đáng lo cho bóng đá Tây Ban Nha ? Bởi vì số tiền rất lớn. Một nguồn tin trong La Liga cho hãng AFP biết, riêng Trung Quốc và Mỹ đã đóng góp phần lớn bản quyền truyền hình quốc tế của giải, trị giá 748 triệu euro cho mùa 2024-2025. Theo báo Tây Ban Nha Marca, Real Madrid thu từ 10 đến 15% doanh số áo đấu và các sản phẩm mang thương hiệu câu lạc bộ ở thị trường này. Đáng chú ý là trong số nhà tài trợ chính của câu lạc bộ có Hisense, Kaiyun Sports và Linglong Tire, đều là những doanh nghiệp Trung Quốc.

Trước nguy cơ thiệt hại kinh tế không hề nhỏ, trong chưa đầy 24 giờ, Mbappé, Real Madrid và La Liga đã xin lỗi. Trong một thông cáo ra ngày 27/10 danh thủ Pháp viết : "Tôi hết sức tôn trọng người dân Trung Quốc và lịch sử của họ, tôi thực sự xin lỗi". Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ "rất coi trọng" lời xin lỗi này.

Vậy chuyện đã khép lại chưa ? Chưa chắc. Bình luận viên thể thao kỳ cựu của Trung Quốc Nhan Cường (Yan Qiang) nhận định : "Một lời xin lỗi không nhất thiết đồng nghĩa với việc câu chuyện kết thúc". Ông cũng không lạc quan : "Ngắn hạn, tôi chắc chắn không lạc quan".

Lý do là đã có một tiền lệ với giải bóng rổ Mỹ nổi tiếng NBA vào năm 2019. Khi đó một giám đốc của đội Houston Rockets lên tiếng ủng hộ người biểu tình Hồng Kông, NBA gần như bị Trung Quốc cắt đứt quan hệ. Giải đấu biến mất khỏi sóng truyền hình Trung Quốc hơn một năm, và phải đến năm 2025 mới có trận khởi động mùa giải trở lại Trung Quốc. Adam Silver, ủy viên Liên đoàn Bóng rổ Nhà nghề Mỹ thừa nhận vụ việc đã gây thiệt hại lên tới "hàng trăm triệu đô la".

Nhưng ông Adam Zhang, một nhà tư vấn thể thao tại Bắc Kinh, cho rằng việc nhanh chóng xin lỗi là bước đi đúng đắn, vì nó sẽ ảnh hưởng đến việc lệnh cấm phát sóng có được duy trì hay không, và kéo dài bao lâu.

Còn nước Pháp thì sao ? Liệu cơn bão này có lan sang kinh tế Pháp ? Các chuyên gia nhìn chung đều tỏ ra an tâm. Ông Jean-Baptiste Guégan giảng viên trường Khoa học Chính trị Sciences Po Paris nhận xét quan hệ Pháp-Trung "không quá tốt, nhưng cũng không đối đầu", nên rất khó có những phản ứng ở cấp Nhà nước nhắm vào Pháp.

Rủi ro đáng kể hơn là làn sóng tẩy chay từ người tiêu dùng. Theo ông Guégan, mọi thương hiệu gắn với Mbappé, trong đó có nhiều thương hiệu Pháp, đều có thể bị vạ lây. Ngành xa xỉ, trụ cột xuất khẩu của Pháp, vốn thu phần lớn lợi nhuận ở Trung Quốc và đã suy giảm sức hút ở Châu Á, có thể chịu đòn. Với bóng đá Pháp, tác động được đánh giá là không đáng kể vì giải vô địch quốc gia Ligue 1 cũng như thương hiệu bóng đá Pháp không phải là đối tác quan trọng của thị trường Trung Quốc.

Cuối cùng, có những yếu tố làm dịu tình hình. Chuyên gia Valérie Niquet nhắc rằng Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Châu Âu, ngược lại Châu Âu cũng là thị trường lớn của Trung Quốc, do vậy, nếu Bắc Kinh phản ứng quá mạnh có thể phản tác dụng. Bà cũng cảnh báo cần dè dặt với những gì cư dân mạng Trung Quốc đăng tải, vì Đảng cộng sản chỉ cho phép đăng những gì được chấp thuận. Có thể người dân thực tế khá thờ ơ.

Tóm lại, thiệt hại trước mắt tập trung vào Mbappé, Real Madrid, La Liga và các thương hiệu gắn với danh thủ này. Điều quyết định là lệnh cấm của CCTV kéo dài bao lâu, và người tiêu dùng Trung Quốc có thật sự quay lưng hay không.

Như ông Guégan kết luận : trên mạng, "tất cả rất dễ bùng lên, nhưng cũng nhanh chóng bị lãng quên". Song tiền lệ NBA nhắc ta rằng, với Bắc Kinh, có những vết thương mất nhiều năm mới lành. Nhưng bài học nhãn tiền có thể rút ra ngay cho siêu sao sân cỏ người Pháp : trong mối quan hệ với Trung Quốc, một câu nói buột miệng có thể kéo theo những hậu quả vượt xa phạm vi sân cỏ.

Anh Vũ