Vì sao Zelensky nhờ tỷ phú Roman Abramovich làm trung gian để tiếp cận Putin ?

Anh Vũ, RFI, 10/06/2026

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết ông đã nhờ doanh nhân Nga Roman Abramovich đứng ra thuyết phục ông Vladimir Putin tham gia các cuộc đàm phán hòa bình trực tiếp. Việc lựa chọn một nhà tài phiệt vẫn trung thành với tổng thống Nga có thể gây bất ngờ, nhưng từ năm 2022 ông chủ cũ câu lạc bộ bóng đá Chelsea F.C này đã có nhiều nỗ lực trung gian hòa giải trong cuộc chiến Nga-Ukraine.

Volodymyr Zelensky đã chọn tỷ phú người Nga Roman Abramovich (giữa) để thuyết phục Vladimir Putin đàm phán trực tiếp với ông. © Graphic Studio France Médias Monde

Tổng thống Ukraine đã tung ra một "quân bài" mới nhằm thuyết phục tổng thống Vladimir Putin đàm phán trực tiếp để chấm dứt chiến tranh : Roman Abramovich, tỷ phú Nga đầy thế lực và từng là chủ sở hữu câu lạc bộ bóng đá Anh Chelsea. Nhân vật này được giao nhiệm vụ chuyển các "thông điệp" tới tổng thống Nga, theo lời nhà lãnh đạo Ukraine và được nhiều cơ quan truyền thông trong đó có The Guardian đăng tải hôm thứ Hai (ngày 08/06).

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, tổng thống Ukraine cho biết Roman Abramovich đã gặp ông tại Kiev hồi tháng 5 vừa qua để thông báo rằng Điện Kremlin "đang tìm hiểu Ukraine thực sự muốn gì".

Doanh nhân Roman Abramovich, từ năm 2022 sống giữa Thổ Nhĩ Kỳ và các quốc gia vùng Vịnh, được giao nhiệm vụ chuyển tới Vladimir Putin thông điệp rằng Volodymyr Zelensky sẵn sàng gặp ông trực tiếp "dưới bất kỳ hình thức nào" và "vào bất cứ thời điểm nào".

Các lệnh trừng phạt của Châu Âu áp đặt từ tháng 3/2022 đã buộc Abramovich phải tìm những "bầu trời dễ chịu hơn" ngoài Nga hay Anh để sinh sống.

Moskva không phủ nhận sự tồn tại của một kênh ngoại giao hậu trường. Không xác nhận danh tính người trung gian. Ông Vladimir Putin thừa nhận đã "gặp một đại diện trong giới doanh nhân Nga". Về phần mình, Roman Abramovich từ chối bình luận về các tiết lộ liên quan đến vai trò của ông như một nhà tài phiệt có khả năng "rỉ tai" với cả hai bên tham chiến.

Roman Abramovich đang đóng vai trò gì trong cuộc chiến Nga – Ukraine ?

Việc sử dụng một trong những người thừa kế và hưởng lợi lớn nhất từ chủ nghĩa tư bản hoang dã của thập niên 1990 dưới thời Boris Yeltsin để thúc đẩy đàm phán hòa bình có thể khiến nhiều người bất ngờ. Vladimir Putin từng xây dựng danh tiếng ban đầu bằng hình ảnh đoạn tuyệt với thời Yeltsin và nhóm siêu giàu thân cận của ông ta, trong đó có Roman Abramovich.

Giới tinh hoa này từng mang cảm giác phải lựa chọn giữa lưu vong hoặc nhà tù. Vụ bắt giữ Mikhail Khodorkovsky năm 2003 được xem là biểu tượng cho sự rạn nứt giữa chính quyền Putin và giới tài phiệt. Tương tự như số phận của Boris Berezovsky, một người được coi là "bố già của giới tài phiệt" lưu vong tại Anh từ những năm 2000 và qua đời năm 2023. Ông này cũng được coi là người đỡ đầu của Roman Abramovich.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của ông chủ cũ của câu lạc bộ Chelsea, (đội bóng mà ông buộc phải bán năm 2022), trên sân khấu ngoại giao "không có gì đáng ngạc nhiên, bởi ông ấy từng cố đóng vai trò tương tự ngay từ giai đoạn đầu cuộc xâm lược quy mô lớn của Nga vào Ukraine", theo nhận xét của Jenny Mathers, chuyên gia khoa học chính trị và an ninh Nga tại Aberystwyth University (Vương Quốc Anh).

Vì sao Moskva và Kiev đều chấp nhận Abramovich ?

Vào thời điểm đó, giới quan sát đã hoàn toàn bất ngờ, khi thấy Roman Abramovich xuất hiện trong các cuộc đàm phán hòa bình đầu tiên giữa Nga và Ukraine tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ vào cuối tháng 3/2022. Ông được giới thiệu là người hỗ trợ liên lạc giữa các phái đoàn Ukraine và Nga. Theo The Wall Street Journal, ông cũng đóng vai trò trong thỏa thuận năm 2022 cho phép Ukraine tiếp tục xuất khẩu ngũ cốc.

Ông Roman Abramovich tham dự lễ ký kết thỏa thuận về xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine tại Istanbul, ngày 22/07/2022. Ảnh : Ozan Kose/AFP

Sau đó, nhà tỷ phú tiếp tục đóng vai "nhà đàm phán trong bóng tối". Ông nhiều lần can thiệp để tạo thuận lợi cho các cuộc trao đổi tù nhân giữa hai bên. Theo CNN, Roman Abramovich thậm chí từng tìm cách vận động trả tự do cho chính trị gia đối lập Nga Alexei Navalny vào năm 2024 để đổi lấy việc hồi hương một số tù nhân Nga.

Elisabeth Schimpfössl, chuyên gia nghiên cứu giới tinh hoa tại Aston University (Anh Quốc) giải thích, qua nhiều năm, Roman Abramovich dường như đã đạt được thành công khi "được cả hai phía chấp nhận nhờ kết hợp được mối quan hệ lịch sử gần gũi với chính quyền Nga và sự tin tưởng mà ông tạo ra đối với giới lãnh đạo Ukraine". Chuyên gia này nhận định : Với Điện Kremlin, "Roman Abramovich luôn chứng minh mình là người biết trung thành".

Ông là một trong số ít tài phiệt chấp nhận lãnh đạo một tỉnh theo đề nghị của Vladimir Putin. Ông từng đứng đầu khu tự trị Chukotka Autonomous Okrug ở vùng Viễn Đông Nga từ năm 2000 đến 2008. Kể từ đó, ông luôn tránh chỉ trích chính quyền Nga, kể cả sau khi nổ ra chiến tranh Ukraine.

Mối quan hệ gần gũi với Điện Kremlin dường như không khiến Volodymyr Zelensky cảm thấy phiền toái. Theo Elisabeth Schimpfössl, tổng thống Ukraine "đã từng đề nghị Joe Biden không đưa Roman Abramovich vào danh sách trừng phạt của Mỹ, trong khi ông đã bị Châu Âu trừng phạt, chính vì vai trò trung gian mà ông có thể đảm nhận".

Theo các chuyên gia được France 24 phỏng vấn, trong mắt Kiev, Roman Abramovich được xem là "lựa chọn tốt nhất có thể trong giới doanh nhân Nga". Ông dường như vẫn còn có tiếng nói với tổng thống Nga, đồng thời xây dựng được "hình ảnh rất phương Tây", Jenny Mathers nhận định.

Thông điệp đằng sau sự lựa chọn Abramovich của ông Zlensky là gì ?

Tuy nhiên, việc được cả hai phía chấp nhận không đồng nghĩa Roman Abramovich sẽ thành công ở nơi người khác thất bại. Vladimir Putin đã phát tín hiệu rằng ông không thấy lợi ích nào trong việc gặp trực tiếp Volodymyr Zelensky, sau bức thư ngỏ kêu gọi đàm phán trực tiếp của tổng thống Ukraine. Đó cũng chính là thông điệp mà vị tài phiệt được cho là phải chuyển tới nhà lãnh đạo Nga.

Theo Jenny Mathers, ảnh hưởng thực sự của Roman Abramovich tại Moskva vẫn rất hạn chế. Bà nhận định : "Có thể ông ấy dễ được lắng nghe hơn người khác, như vậy đã là quan trọng rồi, nhưng không phải ông ấy hay bất kỳ tài phiệt nào khác có thể thuyết phục Vladimir Putin chấp nhận nhượng bộ với Ukraine".

Theo chuyên gia này, Volodymyr Zelensky hẳn cũng cảm thấy điều đó. Jenny Mathers nhận định : "Có một khía cạnh truyền thông rất rõ ràng trong tuyên bố của tổng thống Ukraine". Khi tuyên bố sẵn sàng đặt "hy vọng" đàm phán trực tiếp với Vladimir Putin vào tay một tài phiệt Nga, ông muốn tạo ấn tượng với cộng đồng quốc tế rằng chính mình là người đang nỗ lực hết sức để tìm lối thoát cho cuộc chiến.

Ngoài ra, động thái này còn cho phép Volodymyr Zelensky đưa ra hình ảnh một nhà trung gian có vẻ đáng tin cậy hơn nhân vật mà Vladimir Putin từng bất ngờ nhắc đến hồi đầu tháng 5 là cựu thủ tướng Đức Gerhard Schröder, người vốn nổi tiếng với lập trường thân Nga rõ rệt.

Anh Vũ

*************************

Ukraine phê duyệt kế hoạch tăng cường năng lực quân sự

Thùy Dương, RFI, 10/06/2026

Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi đã phê duyệt một kế hoạch nhằm tăng cường năng lực quân sự quốc gia. Trên mạng xã hội, hôm thứ Ba 09/06/2026, chỉ huy quân đội Ukraine đã thông báo về việc thông qua kế hoạch này, kéo dài đến năm 2030.

Các binh sĩ Ukraine chuẩn bị hệ thống pháo phản lực đa nòng BM-21 "Grad" để bắn vào các vị trí của Nga gần Kostiantynivka, vùng Donetsk, Ukraine, ngày 04/06/2026. © Iryna Rybakova / Ukrainian 93rd Mechanized brigad via AP

Theo trang tin NHK của Nhật, ông Oleksandr Syrskyi nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng "quân đội của tương lai" trong khi Ukraine vẫn đang phải tiến hành một cuộc chiến khốc liệt chống quân Nga xâm lược.

Tổng tư lệnh quân đội Ukraine cho biết, phát triển các hệ thống tên lửa là một trong những lĩnh vực ưu tiên và Ukraine sẽ phát triển các tên lửa tầm xa có khả năng tấn công mục tiêu cách xa tới 2.000 km.

Kiev cũng dự kiến tăng cường các đơn vị pháo binh, đặc biệt với trang thiết bị sản xuất ngay trong nước. Theo chỉ huy quân đội Ukraine, một số người cho rằng thời của pháo binh đang dần kết thúc, nhưng kinh nghiệm thực chiến của Ukraine lại chứng minh điều ngược lại.

Dự án này của Ukraine cho thấy Kiev không chỉ gia tăng năng lực đối phó với Nga trong bối cảnh cuộc xâm lược đang diễn ra, mà còn cả về trung và dài hạn.

Thông báo của chỉ huy lực lượng vũ trang Ukraine được đưa ra trong bối cảnh hôm qua Dimitar Stoyanov, tân bộ trưởng Quốc Phòng nước láng giềng Bulgarie, thành viên Liên Âu và NATO, tuyên bố nước này sẽ không tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine, đồng thời kêu gọi Nga và Ukraine tiến hành đàm phán để chấm dứt chiến tranh, theo hãng thông tấn BTA, được Reuters trích dẫn.

Kiev đẩy mạnh oanh kích mạng lưới hậu cần, tiếp tế của Nga

Trong khi đó trên thực địa, trong những tuần gần đây, Kiev đã gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống hậu cần của Nga, gây nhiều tác động đối với các vùng Nga đang chiếm đóng của Ukraine, đặc biệt là tại bán đảo Crimea mà Moskva kiểm soát từ năm 2014.

Từ Kharkiv, thông tín viên Emmanuelle Chaze cho biết thêm :

"Trong những ngày qua, các drone của Ukraine đã nhắm vào cầu Chonhar, nối vùng Kherson với bán đảo Crimeae hiện giờ đang bị Nga chiếm đóng. Các vụ oanh tạc này gây gián đoạn nghiêm trọng giao thông vận tải giữa bán đảo Crimea và các vùng lãnh thổ ở miền nam Ukraine đang bị Nga chiếm đóng. Đây là tuyến đường có vai trò quan trọng đối với hậu cần và việc tiếp tế của quân đội Nga.

Theo Robert Brovdi, chỉ huy các lực lượng hệ thống tự hành, thì các drone của Ukraine cũng đã làm sụt giảm khoảng 2/3 lưu lượng vận tải quân sự của Nga trên tuyến đường cao tốc Novorossiya, nối các thành phố của Ukraine bị Nga chiếm đóng với các vùng lãnh thổ của Nga.

Các chiến dịch oanh kích tầm trung này đang nhắm vào toàn bộ cơ sở hạ tầng của Nga, từ các kho nhiên liệu, kho đạn dược cho tới các phương tiện quân sự, sở chỉ huy và hệ thống phòng không.

Theo Kiev, Ukraine có thể đã kiểm soát không phận quanh thành phố Mariupol và sân bay thành phố Donetsk hiện đang bị Nga chiếm đóng, cũng như nhiều tuyến hậu cần thiết yếu của quân đội Nga tại khu vực Luhansk".

Thùy Dương